"Mag ik Coney Island ruiken?" vraag ik aan het winkelmeisje. Ze spuit een wolkje parfum op een delicaat rond vloeitje en reikt het me aan. Hmm...zoet. "Het is geinspireerd op margaritas en karamel", legt ze uit. Dat zijn inderdaad geuren die aan Coney Island doen denken maar ik mis de voornaamste ingredient: zeelucht. Het pas gelanceerde parfum kost 178 dollar voor een flesje van 90 ml. Voor die prijs kan ik 44 keren heen en weer met de metro naar het echte Coney Island. Ik kan kiezen uit 4 lijnen, Q, D, F of N. Ze hebben allevier het glazen Coney Island-station als eindhalte. Tot twee jaar geleden was die halte nog een vervallen, verroeste, smerige plaats. Dan opende het spectaculaire nieuw station, het tweede grootste van New York. De stad, die er 300 miljoen dollar tegen aan gooide, pocht dat het niet moet onderdoen voor de Gare St.-Lazare in Parijs, dat het zowel een symbool is als een stimulans voor de comeback van Coney Island.
Honderd jaar geleden was Coney Island de grootste en wildste verzameling pretparken ter wereld. Door branden en de opkomst van massatoerisme naar verdere bestemmingen verloor het zijn pluimen. Dan bouwde de stad er grimmige armen-flatgebouwen en volgde er een golf van misdaad en verval die Coney Island in de jaren zeventig de das om deden. Wat een puinhoop was het toen we hier voor het eerst kwamen. Maar ook toen waren de stranden breed en fonkelde het water uitnodigend. De armere NewYorkers bleven komen. Er was volk op de boardwalk maar weinigen wandelden westwaarts voorbij de leegstaande Child’s building, een kolossale restaurant uit de jaren twintig. De keramieken Neptunus met zijn opgestoken drietand op de gevel leek te waarschuwen: ‘keer terug als uw leven u lief is!’. Voorbij Neptunus begonnen de ‘projects’, de armenflats. De stranden ervoor waren leeg.
Vandaag is de Child's Building nog steeds dichtgemetseld maar hij wordt hersteld en zal heropenen. Jong en oud, blank en zwart en latino, wandelt, zont, knabbelt, babbelt en jogt er voorbij, tot het einde van de boardwalk, een kilometer verder. De angst is weg. Niet alleen is de misdaad in Coney Island fel gedaald maar je komt op de 4 kilometer lange boardwalk om de haverklap bewakers en agenten tegen. Het strand en de boardwalk ogen weer proper en er zijn toiletten en douches. Er is nog werk bij de vleet. Ik zie een forse man zijn nog forsere vrouw overeind helpen nadat ze op de boardwalk struikelde over een krom getrokken plank. Op de visserspier, waar twee bazige bewaakster onder groene paraplu’s tassen en koelbozen controleren op alcohol, ontbreken zelfs hele stukken plank.
Het is lunchtijd en in het parfum van Coney Island mengen hotdog- en frietgeuren zich nu met zonnecreme en zeelucht. In KeySpan Park, het baseball stadium, wordt pizza opgediend op het terras. Het stadium, van waaruit men zicht heeft op de zee, opende in 2001. Het was een van de eerste stedelijke initiatieven om Coney Island nieuw leven in te blazen. Sindsdien is er veel veranderd. Vastgoed in Coney Island is vijf keer duurder geworden. Het makelaarsbedrijf Thor Equities kocht alles op wat het kon krijgen en wil nu naast de boardwalk voor twee miljard dollar aan hotels, pretparken, luxeflats, restaurants en winkels zetten. De stad legt de rode loper uit met een plan voor de verfraaiing van het schiereiland waarvoor onlangs 85 miljoen werd vrijgemaakt. De Parachute Jump, het bekendste icoon van Coney Island en met zijn 76 meter zijn hoogste punt, is alvast gerestaureerd en stemmig verlicht. Of er in het nieuwe Coney Island nog plaats zal zijn voor de vele armen onder zijn 53 000 bewoners is twijfelachtig. Het schiereiland lijkt dezelfde weg op te gaan als Times Square. Die ooit beruchte buurt in Midtown is in een consumentenparadijs veranderd maar de volkse kermissfeer is er verdwenen.
In Coney Island is er nog kermissfeer in Astroland, een van de laatste pretparken. Foorkramers prijzen om ter luidst hun verrukkingen aan en het volk gilt van angstpret in tuigen waar ik met geen stokken op te krijgen ben."Een ritje in de Cycloon?" roept een man me toe. De Cycloon is al open sinds 1927. De ratelende, houten achtbaan is een der oudste ter wereld. Ik bedank en begeef me naar de nieuwste attractie in Astroland, gevestigd in een voormalig eetkraampje onder de Cycloon: het pas geopende Coney Island History Project. Er hangen foto's uit de tijd toen er een miljoen mensen per dag naar het beroemde strand kwamen. Er zijn restanten te zien van de legendarische pretparken die hier op het einde van de 19de eeuw stonden. Curator Charles Denson vertelt me dat Astroland in september definitief sluit. “Opgekocht door Thor Equities. Alle attracties verdwijnen. Alleen de Cycloon en ons kraampje zijn geklasseerd en mogen dus blijven." Toch is Denson optimistisch. "Veel mensen denken dat het oude Coney Island volledig zal verdwijnen maar ik denk dat er plaats is voor het oude in het nieuwe. Dit jaar vieren we de 25ste verjaardag van de ludieke Mermaid Parade. Sinds 1986 houden we een jaarlijks 'Tattoo and Motorcycle Festival' en sinds 2001 een filmfestival. Verleden jaar kwamen meer dan 10 miljoen mensen naar Coney Island -vijf keer meer dan in 1998. We trekken nu weer New Yorkers van alle slag aan en ook buitenlandse toeristen. Hier aan de overkant, in 'Coney Island USA', is een cirkusschool en een Freakshow. Voor 600 dollar kunnen uw lezers er in de Coney Island Sideshow School leren vuurspuwen, zwaarden slikken en nagels in hun neus steken. Als dat geen originele vacantie is."
8 juni 2007