Een heel NewYorkse ervaring is dat, door een straat als Madison Avenue lopen op een zomerdag als vandaag. Het is begin de dertig graden. In Belgie noemt men dat een hittegolf-temperatuur maar hier is het niets uitzonderlijk. Behoorlijk warm toch. Maar telkens als ik langs een van de superchique winkels passeer, voel ik een wolk koude lucht op mijn huid. De winkeldeuren staan wijdopen. Hoe dramatischer de voorspellingen over global warming worden, hoe meer New Yorkse winkels proberen de straten af te koelen. Ik sla af richting Fifth Avenue. Ik schiet in een lach: bij Bergdorf Goodman zijn de etalagepoppen al uitgedost in bont. Wiens hoofd staat er in dit subtropisch weer naar bont? Het antwoord wordt net uit een zwarte slee geholpen door een van Bergdorf Goodmans schandalig knappe portiers. Ze draagt een kort wit jeansjasje met een wit bonten kraagje, daaronder een wit truitje van kasjmier, een strakke witte jeans en laarsjes met hakken van hier tot aan de top van de Empire State Building. Bij een gewone sterveling zoals ik doet de vochtige hitte de huid glimmen en het haar kleven maar niet bij deze blondine. Haar kapsel en make-up zien er bovenaards perfect uit. De portier zwaait zijn deur voor haar open als ik voorbij loop. Fwwwwt! Het lijkt alsof er een ijskast open en dicht wordt gedaan. Geen wonder dat die dame zo warm was gekleed. Zonder twijfel is ze van haar aircogekoelde huis of kantoor, in haar aircogekoelde limousine recht in de aircogekoelde winkel binnengestapt. Bergdorf Goodman heeft de reputatie van de ‘coolste’ winkel van New York te zijn. Letterlijk. Ook al is het buiten 40 graden zoals enkele weken geleden, bij Bergdorf is het altijd 20 graden. Dure winkels, restaurants en hotels overdreven koud houden is een statussymbool in Amerika. Hun klanten kleden er zich op. Krijg je kou, dan weet je dat je er niet thuis hoort. Er zijn managers die hun kantoren brutaal koud maken om hun bezoekers ongemakkelijk te doen voelen. En in Guantanamo zouden Amerikaanse ondervragers verdachten langdurig aan extreme airco-kou hebben blootgesteld. Zelf vind ik het ook een foltering. Ik voel me snel miserabel als ik in mijn zomerplunje in een te koude ruimte moet zitten, denkend aan al die energie-verspilling. Een zesde van Amerika’s electriciteitsrekening gaat naar airco. Dat is meer dan het totale energieverbruik van India, een land met meer dan een miljard inwoners. Con Edison, de New Yorkse electriciteitsmaatschappij die obsceen veel winst maakt in de zomer, stuurt, als vijgeblad, een brochuurtje naar zijn klanten waarin ze hen er op wijst dat hun energieverbruik met 8 procent stijgt voor elke graad waarmee ze de thermostaat verlagen onder 78 graden Fahrenheit (25,5 graden Celsius). Zelf heb ik het geluk dat mijn huis ramen aan de vier kanten heeft en uitzicht over de baai van New York. In slechts een kamer is er airco. Het ding heeft deze zomer hooguit zes of zeven dagen kans gekregen om koolzuurgas in de buitenlucht te pompen. Veel minder dan de modale airco die 3400 kg koolzuurgas per jaar bijdraagt aan het broeikaseffect. Gelukkig voor mij is de bries vanuit de baai meestal genoeg om de temperatuur in huis draaglijk te houden. Er zijn veel manieren om woningen op natuurlijke wijze koel te houden maar begin daar maar eens aan in een stad zoals New York waar de meerderheid van de bevolking in hoogbouw woont of werkt. Dan zwijg ik nog over de waanzinnig groeiende steden in de woestijn zoals Las Vegas en Phoenix. De cijfers zijn om van achter over te vallen. Dertig jaar geleden werd nog maar slechts 37 procent van de nieuwbouw met centrale airco uitgerust. Nu is die luxe al standaard in 87 procent van de nieuwe woningen. Hou daarbij in gedachte dat de modale nieuwbouw in 2005 18 procent groter was dan in 1991. In auto’s alleen al, verbruikt airco 26,6 miljard liter benzine per jaar. 98 procent van de Amerikaanse auto’s heeft airco. In de warmste delen van het land is het nu de mode om machines te installeren die je zwembadwater afkoelen. Die waanzin ten spijt, ga je me niet horen zeggen dat airco geen nut heeft. Zieken, frele bejaarden, baby’s: de doden waren vroeger niet te tellen tijdens hittegolven in steden als New York. In Europa kunnen ze daar sinds 2003 ook over meespreken. Het probleem met afkoelen is dat Amerika, zoals in zoveel, mateloos overdrijft. “Terwijl we proberen koel te blijven, warmen we de aarde op”, waarschuwt William Saletan in ‘Slate’. De zomers worden heter door het broeikaseffect en hoe heter ze worden, hoe meer koolzuurgas we de lucht insturen. In 1981 gebruikte slechts een derde van de woningen met centrale airco heel de zomer hun airco, in 1997 al meer dan de helft. “We koken ons planeet om het krimpend deel dat nog bewoonbaar is af te koelen”, schrijft Saletan.