"Er was een crisis die paniek veroorzaakte”, lees ik in "150 years of Flemings in Detroit", “Er heerste werkloosheid in heel het land... " Klinkt actueel, niet? Maar het jaar was 1893. "Er was geen lapje grond in en rond Detroit dat niet was getransformeerd in een moestuin." De Vlamingen waren de tuiniers van Detroit. Tachtig procent van de groenten die er op de markt werd verkocht kwam van Vlaamse tuinders in en rond de stad. Zij zouden in het Detroit van vandaag niets herkennen behalve dit: de braakliggende terreinen trekken er opnieuw stadsboeren aan die net als zij goede grond en overvloedig zonlicht apprecieren.
In elke stad waar ook ter wereld zijn er overlevers die groente of fruit kweken. Soms stelt hun tuintje niet meer voor dan enkele geblutste blikken op een vensterbank of balkonnetje. Maar toch. Op het platteland is tuinieren iets vanzelfsprekend maar in de stad is elke zelfgekweekte tomaat of framboos een kleine triomf. In New York met al haar immigranten, waarvan velen vers van de boerebuiten, is er in de loop van de eeuwen heel wat afgetuinierd. De laatste tijd weer meer. Aangepord door een groeiend milieubesef, de vrees voor een epidemie van zwaarlijvigheid en de crisis die hun koopkracht vermindert, ontdekken steeds meer mensen wat stadstuiniers al lang weten: groenten en fruit kweken in de stad is niet alleen goedkoop maar ook gezond en ontspannend.
Enkele ondernemende New Yorkers maken er hun beroep van. Zoals Ben Flanner, een 29-jarige inwijkeling uit Wisconsin die de grootste commerciele groentekwekerij in de lucht is begonnen. Om ze te bewonderen klim ik zeven verdiepingen hoog naar het dak van van een honderd jaar-oude fabriek. De kwekerij, die ruim 3700 vierkante meter beslaat, heet 'Brooklyn Grange', hoewel we eigenlijk in Queens zijn. “Dat komt omdat ik in Brooklyn ben begonnen”, legt Ben uit terwijl hij het zweet van zijn voorhoofd veegt,”ik wou de naam niet veranderen”. Biologische landbouw is zijn passie, New York City zijn uitdaging. Energiebesparende “green roofs”, daken begroeid met decoratieve of eetbare planten, zijn een jaar of tien geleden op gang gekomen in Amerika. Chicago was de eerste om ze te subsidieren. Andere steden, New York inbegrepen, volgden. Gelukkig voor Brooklyn Grange.
Ooit waren Brooklyn en Queens de grootste leveranciers van groenten in het land maar van dat landelijke valt er rond ons niets meer te merken. We staan tussen oude industriele gebouwen, onder ons zoeven auto's en vrachtwagens voorbij, links en rechts zien we autodealers en wat verder een grote metrotrein-depot en daarachter de wolkenkrabbers van Manhattan. Rond ons zijn vrijwilligers naarstig bezig met jonge sla-, tomaten-, aubergine-, erwten- en paprika-plantjes in de grond te stoppen. Er is plaats voor vele duizenden planten. Flanners eerste project, een daktuin in de Brooklynse wijk Greenpoint, besloeg maar een zevende van de ruimte die hij hier heeft. "Hoe leuk het ook was, commercieel was het niet haalbaar vanwege te klein", zegt hij. Wel kreeg hij media-aandacht, ook al omdat hij groenten en kruiden leverde aan Roberta's, een pizzeria in Brooklyn die erg in zwang is. Zo kon hij investeerders aantrekken voor een groter project. Na een mislukte start in Brooklyn en strubbelingen met de dienst Stedebouw lijkt het de goede kant uit te gaan. Ben twijfelt er niet aan dat het zal lukken. “We hebben al contracten met verschillende restaurants", zegt hij, “en we gaan ook rechtstreeks groenten verkopen aan het publiek.”
Locale New Yorkse kost zit in de lift. Bijenkweken, verboden door burgemeester Giuliani, mag weer. Ook het pluimvee neemt toe, te oordelen aan een recente bijeenkomst van kippenkwekers waar 280 NewYorkers aan deelnamen (gelukkig voor onze nachtrust mag je hier wel kippen maar geen hanen houden). Volgend jaar gaan minstens 50 stadsscholen groentetuinen aanleggen. Daniel Bowman Simon die de petitie organiseerde die Michelle Obama overhaalde om groenten te kweken in de tuin van het Witte Huis, lanceerde een petitie om onze burgemeester te overtuigen een groentetuin aan te leggen in het park rond het stadhuis. De oogst zou integraal naar gaarkeukens voor dakloze New Yorkers gaan.
26 mei 2010