Eergisteren stond ik nog treurig in mijn winterjas te staren naar de kale New Yorkse bomen. Global warming ten spijt, de lente had er nog steeds geen zin in. Maar vandaag is ze plots wakker geschoten. Het is middag, bijna dertig graden en zo goed als windstil. Eindelijk kunnen we de vensters opengooien. Maar met de warmte keert ook de smog terug in de stad. In Chelsea doen de uitlaatgassen en de stofwolken van de vele bouwwerven me hoesten. Mijn ogen prikken.
Het is International Earth Day vandaag. In het American Museum of Natural History staat onze burgemeester, de schatrijke zakenman Michael Bloomberg, onder een replica van een blauwe walvis een daverende 'Earth Day' speech te geven. Sommigen van de genodigden op de witte klapstoeltjes in de magnifieke zaal hebben misschien het bord aan de ingang gelezen waarop dit Keniaans spreekwoord staat: "De aarde werd u niet gegeven door uw ouders, ze werd u geleend door uw kinderen." “Dat is ook mijn boodschap”, zegt Bloomberg. Hij wil dat New York op milieuvlak het stichtend voorbeeld wordt voor heel Amerika en, waarom niet, dit is tenslotte New York waar megalomanie vanzelfsprekend is, van de hele wereld. Hij heeft een lijst van 127 maatregelen die dat moeten waar maken. Het is dat of letterlijk stikken, waarschuwt hij. New York is in de laatste tien jaar met een miljoen inwoners gegroeid. We zijn nu met 8,2 miljoen, meer dan ooit, en tegen 2030 zou daar nog een miljoen bijkomen. "Het is nu dat we het nodige moeten doen om de ozon-vernietigende gassen te verminderen die die groei zal meebrengen", zegt Bloomberg. Met dertig procent om precies te zijn, in een kwarteeuw tijd. Bloomberg vergelijkt zijn plan met de aanleg van Central Park of de bouw van het Rockefeller Center. “In beide gevallen was er protest maar wie zou er vandaag tegen zijn? vraagt hij. Hij geeft toe dat zijn project enorm veel zal kosten. Maar "onze economie draait goed, onze boekhouding is in orde en onze toekomst op korte termijn ziet er schitterend uit", aldus de burgemeester, "als we het nu niet doen, wanneer dan wel?"
De meest opvallende noot in zijn groene rapsodie is een maatregel waar hij vroeger zelf fel tegen was. Wie op weekdagen tussen 6 en 18 uur per auto Manhattan binnenrijdt onder de 86ste straat zou 8 dollar entreegeld moeten betalen. Vrachtwagens zouden 21 dollar moeten afdokken. Zelfs wie in Manhattan woont zou moeten betalen, zij het halve prijs. Alleen de taxi's, nu 12.779 in totaal die samen jaarlijks die samen 580.000 ton koolstofdioxine uitspuwen, zouden vrijgesteld worden. "Als ze het in Londen, Singapore en Stockholm kunnen, moet het hier ook lukken", zegt Bloomberg.
Die maatregel zou niet alleen de luchtvervuiling in Manhattan gevoelig verminderen maar ook 500 miljoen dollar per jaar in de stadskas deponeren. Die som zou naar de uitbreiding en verbetering van het openbaar vervoer gaan. Verder wil Bloomberg dat geen enkele New Yorker in 2030 meer dan tien minuten moet wandelen om een park of speelplein te bereiken. Hij wil een miljoen bomen planten (de stad heeft er nu 5,2 miljoen) en het fietspaden-net uitbreiden. Overheidsgebouwen moeten efficienter verwarmd en verlicht worden en de verouderde electrische centrales zullen gemoderniseerd worden. In rivieren en baaien van de stad die in de laatste twintig jaar veel schoner zijn geworden wil hij massaal mossels uitzetten omdat de diertjes mini-waterzuiveringsinstallaties zijn. Voor de nieuwe New Yorkers wil Bloomberg 265.000 wooneenheden bouwen in de omgeving van metro- en bushaltes zodat ze geen auto nodig hebben. Verder wil hij energiebesparende flatgebouwen zetten op platformen boven spoor- en autowegen en duizenden hectaren braakliggende, industrieel vervuilde grond recuperen voor bouwgrond en parken.
Niet iedereen is gediend met zijn plan. “De werkende mensen zullen ervoor opdraaien”, mort Adolfo Carron, de stadsdeel-president van de Bronx. Maar de burgemeester lijkt de wind vanachter te hebben. Natuurrampen, dure olie en raar weer overtuigen steeds meer mensen dat global warming niet zomaar een theoretische bedreiging is. In het Witte Huis horen ze de klok nog steeds niet luiden. De president blijft gekant tegen het Kyoto-verdrag. Maar 450 Amerikaanse burgemeesters en gouverneurs zoals Bush’ partijgenoot Arnold Schwarzenegger wachten niet meer op hem om initiatieven te nemen tegen global warming. Deze maand zal Bloomberg gastheer spelen op een milieu-top van meer dan 30 burgemeesters van de grootste steden ter wereld. Sommigen beweren dat de rakker presidentiel ambities koestert. Zijn plotse ecologische ijver zou daarin kaderen. Hij is niet de enige politicus die recent zijn milieu-kar heeft gekeerd. In 2004 werd er in de drie presidentiele debatten welgeteld een vraag over het milieu gesteld. Straks in de debatten van 2008 zal het een van de voornaamste onderwerpen zijn. Dat op zich brengt geen aarde aan de dijk maar het toont dat er een kentering aan de gang is. Hopelijk komt ze niet te laat.
25 april 2007