Toen ik in Peru was hield ik mijn hart vast als ik een fietser door het chaotisch verkeer zag laveren. Vergeleken met Lima is New York een fietsparadijs.

Het is waar dat New York de reputatie heeft een obstakel-parcours te zijn waarin voetgangers, fietsers en automobilisten dagelijks hun leven wagen maar ze verdient die steeds minder. De verkeersveiligheid is er de laatste jaren merkelijk verbeterd. Tien jaar geleden kwamen er nog bijna 400 mensen om in het verkeer; vorig jaar ‘slechts’ 269, waaronder 18 fietsers en 151 voetgangers. Dank zij die daling is New York nu de kampioen in verkeersveiligheid van alle grote Amerikaanse steden. In vergelijking met steden als Parijs, Londen, Tokio en het superveilige Stockholm heeft ze wel nog veel inhaalwerk voor de boeg.

De vooruitgang is in niet geringe mate te danken aan Janette Sadik-Khan of ‘JSK’ die vier jaar geleden schepen van Transport werd. Onderschat haar job niet. Ze heeft 4.500 personeelsleden onder zich en beheert een budget van 833 miljoen dollar. Ze kalmeerde het New Yorks verkeer door de gevaarlijkste kruispunten te reorganiseren, de snelheidscontrole te verscherpen, stukken van Broadway om te toveren in voetgangerspleintjes, honderden parkeerplaatsen op te doeken om de zichtbaarheid te verhogen en 450 km fietspaden aan te leggen. Zelf fietst ze ook graag en veel. Niet met een dienstwagen maar per fiets gaat ze van haar huis in Greenwich Village naar haar kantoor. Natuurlijk kreeg ze ook veel kritiek. Op haar stijl –die zou te bruusk zijn- en meer nog op haar beslissingen. Vooral winkeliers protesteerden tegen het afschaffen van parkeerplaatsen om plaats te maken voor fietsstroken. Maar JSK’s resultaten spraken boekdelen. Haar reputatie groeide in binnen- en buitenland.

Maar intussen nam het verzet van winkels, restaurants en de roddelkrant The New York Post tegen haar verkeersremmende maatregelen toe. J.S.K. begon terug te krabbelen, naar verluidt onder druk van haar baas burgemeester Bloomberg. In november liet ze 4 kilometer pas geschilderde fietsstroken verwijderen op een drukke weg in Staten Island waar ik ooit zelf tegen de grond werd gereden door een dronken chauffeur. In Brooklyn onderging een nieuw fietspad dat door een Chassidische wijk passeerde hetzelfde lot. De bewoners kloegen dat die fietsers in hun onzedig spannende lycra-pakjes geen zicht waren. Zeker niet op de sabbath.

Een nieuwe fietsstrook aan de westkant van Prospect Park in Brooklyn houdt voorlopig stand, al hebben tegenstanders er een proces tegen aangespannen. Uit een opiniepeiling blijkt dat meer dan de helft van de bewoners van de buurt het fietspad steunt. Tegenstanders voeren aan dat de fietsers een gevaar zijn voor de voetgangers. Helemaal ongelijk hebben ze niet. De geniale Nederlandse zanger Joop Visser zingt “fietsen rijden geen mensen dood" maar hij vergist zich. In New York gebeurt dat wel. Gelukkig steeds minder. Tussen 2001 en 2005 werden vier New Yorkers doodgereden door fietsers. Tussen 2006 en 2010, met twee keer zoveel fietsers op de weg, kwamen drie mensen op die manier aan hun einde. Er zijn nu meer dan 200 000 fietsers in de stad. Steeds meer kinderen en vrouwen verplaatsen zich per tweewieler. Ze kiezen steeds meer voor stadsfietsen waarmee het trager maar veiliger rijden is dan met de supersonische koersmachines die voetgangers de stuipen op het lijf jagen. Ondanks hun groeiend aantal sterven er minder fietsers in het verkeer. In 2008 werden er 26 fietsers doodgereden in de stad; vorig jaar acht minder. Het aantal automobilisten die omkwamen in ongevallen daalde nog scherper. Iedereen heeft dus baat bij verkeer-afremmende maatregelen. Niet in het minst de bewoners die de uitlaatgassen inademen. Toch moet JSK blijven toegeven. Begin maart leed ze haar zwaarste nederlaag. Ze moest haar plan schrappen om auto's te verbieden in de 34ste straat tussen Herald Square en de Empire State Building. Dat is een van de drukste en gevaarlijkste punten van New York. Zoals Times Square zal het vroeg of laat verkeersvrij worden. Maar nu dus nog niet. De verliezers zijn de zwakke weggebruikers, waaronder miljoenen toeristen.

23 maart 2011