In mijn vorige column had ik het over mijn Russisch buurmeisje Olga. Hoe spoelde dit dakloos, labiel en nu ook nog zwanger druggebruikstertje aan in Amerika, vroegen sommigen zich misschien af. Het antwoord is dat ze de loterij won. Letterlijk. De Amerikaanse overheid verdeelt elk jaar 55 000 ‘groene kaarten’ (permanente verblijfsvergunningen) via een loterij. Zelf doe ik er al jaren tevergeefs aan mee. Olga had meteen geluk.
Om de sfeer van Rusland te proeven, ging ik vroeger naar Brighton Beach in Brooklyn, een wijk die zo Russisch was dat ze de bijnaam "Little Odessa" kreeg. Nu hoef ik zover niet meer te gaan. Vele Russen die hun Amerikaans leven in Little Odessa begonnen zijn inmiddels uitgeweken naar andere stadsdelen. Een groot deel daarvan kwam hier in Staten Island wonen. Huizen zijn hier goedkoper dan in Brooklyn, er is meer groen en de scholen hebben een goede reputatie. Om hun familie in Little Odessa te bezoeken hoeven Russen van Staten Island slechts de Verrazano-brug over te steken. Volgens de meest recente volkstelling wonen er 22.288 Russen op ons eiland maar ook niet-Russische immigranten uit de vroegere USSR zouden in dat getal zijn inbegrepen. Volgens locale schattingen zijn er nu al 50.000 Russen, bijna een tiende van de bevolking van Staten Island. Olga is geen typische Russische inwijkeling. Vandaar wellicht dat ze in ons ietwat belabberd straatje is beland waar bij mijn weten geen andere Russen wonen. Het hart van de nieuwe Russische gemeenschap op Staten Island ligt ten zuiden van hier. Dicht bij de stranden, net als in Little Odessa. Op South Beach, waar ik vaak fiets en wandel, hoor ik al een tijd meer Russisch dan Engels. Straks als het kouder wordt, zullen er weer heel wat wandelaars uitgedost zijn in luxeuze bontjassen en -mutsen. Het typisch Russisch gezin op Staten Island zit er ook financieel warmpjes in. Volgens de census van 2008 bedraagt hun gemiddeld jaarinkomen 106.000 dollar. Meer dan de helft heeft een universitair diploma en de meesten spreken vlot Engels. Er zitten heel wat advocaten, dokters, computerspecialisten en mensen met eigen bedrijven tussen. Olga is niets van dat alles. Dat behoedt haar op zijn minst voor de afgunst van sommige ‘autochtone’ Staten Islanders. Toen we hier kwamen wonen, was nog meer dan de helft van de bevolking van Italiaanse afkomst. Er waren wijken waar je je in Italiaanse volksbuurten kon wanen. Vandaag is dat voorbij. Omdat er nog plaats was, werd Staten Island in de laatste decennia het snelst-groeiende stadsdeel van New York. Behalve Russen en Oekrainiers stroomden ook andere Oost-Europeanen, Liberianen, Albanezen, Bangla Deshi’s, Sri Lankezen en Mexicanen toe, om enkel de grootste groepen te noemen. Geen van hen kwam naar hier om op z’n krent te zitten. Dat zorgt voor spanningen in wat nog niet zo lang geleden een wat slaperig en vrij homogeen stadsdeel was. In een recente column vertelde ik over het verzet tegen een geplande moskee op Staten Island en de aanvallen van zwarte tieners op Mexicanen. Ook de nieuwe Russen kampen met xenofobe oprispingen. Zo stuiten de pogingen van Ella en Arkadiy Fridman om een vergunning te krijgen om een leegstaand lunapark bij South Beach om te bouwen tot een gemeenschapscentrum met kinderopvang al twee jaar op locaal verzet. “Alweer iets Russisch”, zei een dame van Italiaanse komaf op een meeting van de South Beach Civic Association. “Jullie hebben er geen idee van hoe het voelt om een vreemdeling te worden in je eigen buurt”. Sommige tegenstanders waren ook actief in het protest tegen de geplande moskee. Ook dit keer zouden ze het pleit kunnen winnen. Maar ook al wint de oude garde nog af en toe een veldslag, de oorlog zal ze verliezen. Ze kan niet beletten dat er in Staten Island steeds meer Russische winkels, restaurants en instellingen bijkomen. Ooit zullen die ook weer verdwijnen om plaats te maken voor wie weet wat en wie. Zoals Arkadiy Fridman zegt: "Als onze kinderen met Amerikaanse kinderen spelen, zie je geen verschil. Ze worden Amerikanen".
21 september 2010