Kafka in de subway.
Het is een prachtige herfstdag. Al heel de ochtend spelen de eerste noten van de jazz-klassieker ‘Autumn in New York’ in mijn hoofd. Ik neurie het deuntje terwijl ik ga zitten in de subway-trein. Rechtover mij is een man ingedommeld. Zijn zwarte jas en broek zijn smerig. Zijn schoenen zijn versleten, net als de rugzak die tussen zijn voeten staat. Achter hem probeert een affiche kandidaat-cipiers te lokken. Daarboven hangt een poster van "Train of Thought", een project van het openbaar vervoer om "het denken te stimuleren en de mensen aan te zetten om meer te lezen", door citaten van beroemde schrijvers te afficheren. Het citaat boven de slapende man is de eerste zin uit Kafka's "Metamorfose": "Toen Gregor Samsa op een ochtend ontwaakte uit slechte dromen ontdekte hij dat hij in zijn bed was veranderd in een groot insect". Niet bepaald een opbeurende gedachte voor al die New Yorkers die slecht slapen omdat ze zich zorgen maken over hoe ze de klappen van de krisis zullen overleven.
Het slechte nieuws houdt niet op. Het officiele werklozencijfer in New York heeft deze maand de kaap van 10 procent gepasseerd maar het echte cijfer ligt nog een heel stuk hoger. Eveneens volgens officiele bronnen is er nu een record-aantal daklozen in de stad -ruim 120.000 . Reken maar dat ook zij in werkelijkheid met een pak meer zijn. De arme drommel onder Kafka's citaat, wellicht ook een dakloze, is wakker geworden. Hij krabt zich met een doodvermoeid gebaar in het haar. Burgemeester Bloomberg gaat er prat op dat hij elke dag de metro neemt naar City Hall. Zou hij tijdens zijn pendel wel eens een dakloze mens aanspreken? De burgemeester -de rijkste man van New York - doet zich in elk geval voor als iemand die zich onvermoeibaar inzet voor de minst gefortuneerden. 250.000 nieuwe werkplaatsen. 94.000 nieuwe woonplaatsen. Met deze twee troefkaarten probeert Bloomberg New Yorkers al maandenlang, middels een dure, zelfbetaalde reclamecampagne, te overtuigen om hem volgende maand te herverkiezen. Maar zo’n cijfers spreken niet voor zichzelf. New York kende vette jaren nadat Bloomberg in 2001 werd verkozen, al was dat niet zozeer zijn verdienste. De boom werd vooral gevoed door de FIRE-sector (Finances, Insurance, Real Estate). Vorige herfst spatte die zeepbel uiteen. In de FIRE-sector verdwenen 36.000 banen met een gemiddeld jaarsalaris van 280.000 dollar. In andere sectoren waar in de afgelopen jaren tienduizenden jobs bijkwamen zoals onderwijs, gezondheidszorg, horeca en kleinhandel, bleven de afdankingen voorlopig beperkt. Maar een groot deel van die banen betalen niet of amper genoeg om rond te komen in een dure stad als New York. Het Center for Urban Studies voorspelt dat de meeste vacatures in New York tot 2014 voor winkelpersoneel zullen zijn. Vanwaar zullen de extra-winkelaars komen, vraag ik me dan af. Wat ik me ook afvraag, is hoe dat winkelpersoneel het hoofd boven water zal houden. Verkopers verdienen gemiddeld 20.000 dollar per jaar, kassiers 16.800 dollar. Wie daar een gezin moet van onderhouden, zit in de problemen.
Nu al geeft bijna 30 procent van de New Yorkers 50 procent van zijn inkomen uit aan huur. Ideaal geven we niet meer dan 30 procent uit voor een dak boven ons hoofd maar dat is moeilijk in New York. Daarom beloofde Bloomberg acht jaar geleden 165.000 nieuwe sociale wooneenheden tegen 2013. Ruim 94.000 nieuwe flats werden intussen afgewerkt en dat heeft ongetwijfeld een heleboel mensen blij gemaakt. Maar in diezelfde periode steeg de marktwaarde van vastgoed razendsnel. De NewYorkse huurwet zit zo in elkaar dat flats met een hoge marktwaarde aan huurprijscontrole ontsnappen. Daardoor is het aantal betaalbare flats met minstens 200.000 gedaald.
Ik weet het, ik weet het. Het is weer een somber stukje geworden. Blame it on Kafka. Voor ik uitstap, valt mijn oog op een andere "Train of Thought"-poster in onze wagon. Het is een al evenmin opbeurend citaat, dit keer van Schopenhauer: "Elke mens neemt de limieten van zijn eigen gezichtsveld voor de limieten van de wereld”.
20 oktober 2009