Hoe overleef je het als het leven je keer op keer mokerslagen uitdeelt? Jazz kan helpen.

Elke week krijg ik vragen van lezers in mijn mailbox. Soms moet ik hen teleurstellen omdat ik het antwoord niet weet. Maar soms kan ik een suggestie doen, zelfs over een onderwerp waarin ik geen experte ben. Zoals jazz. Onlangs kreeg ik een mailtje van de manager van de Gentse jazz-zangeres Sabijn die eind maart naar New York komt. De manager vroeg of ik een plaats kende waar zou kunnen optreden. Als ik zelf een jazz-zangeres was die voor het eerst naar New York kwam dan zou ik in Harlem willen zingen op een huisconcert van Marjorie Eliot, terwijl de begaafde pianiste me begeleidt.

Het is zondagmiddag. Ik weet dat Marjorie vanmorgen vroeg al vijftig vouwstoelen netjes in rijen heeft klaar gezet in de woonkamer, keuken en gang van haar apartement 3 F in nummer 555 Edgecombe Avenue. Ze doet dit 52 zondagen per jaar, al 18 jaar lang. De huisconcerten zijn gratis. Wie wil kan tijdens de pauze een bijdrage gooien in een rode emmer die de ronde doet. Om vier uur precies speelt Marjorie de eerste noten van het openingsnummer. Iedereen in New Yorkse jazz-kringen kent haar. Een Franse cineast maakte een documentaire over haar. Onder de duizenden jazz-liefhebbers die een concert in haar flat hebben bijgewoond zijn er veel buitenlanders.

Het was zondag toen haar eerste zoon Phil in 1992 stierf van een nierziekte. Hij was 32. Marjorie was er kapot van."Ik geraakte er maar niet bovenop”, vertelde ze me. “De zondagen waren het ergst. Zij herinnerden me aan zijn sterven. De huisconcerten werden mijn manier om die dag van de week door te komen". In 2006 stierf haar tweede zoon, Michael. Een hersenvliestontsteking. Hij was 47. En Marjorie speelde voort.

Ik bel haar. Om haar te informeren over de mogelijke komst van Sabijn maar ook om haar iets te vragen. Ik ben bang voor het antwoord. Mijn hart bonkt in mijn keel. "Marjorie... heb je nieuws van Shawn?..." "Nee, helemaal niets." Haar stem lijkt uit een diepe put te komen. Shawn is haar jongste zoon. Ik heb hem in de loop van de jaren meer dan eens ontmoet. Eind januari werd hij 32 maar hij ziet er een stuk jonger uit. Hij is een grote sterke kerel maar psychisch is hij zwak en kwetsbaar. Op de ochtend van 9 februari stapte hij op een bus op Amsterdam Avenue, op enkele minuten van bij hem thuis. Voor zover Marjorie weet, had hij slechts 10 dollar op zak en een metro-kaart met nog enkele ritten op. Hij verdween. Opgeslokt door de stad. "Hij was op weg naar een halfweghuis op Ward Island", vertelt Marjorie, "Hij bracht de weekends bij mij door en kwam nu en dan ook tijdens de week. Hij is altijd mijn zorgenkind geweest. De dood van zijn twee broers heeft hem sterk aangegrepen; sindsdien is hij mentaal bergaf gegaan. In de laatste vijf jaar is hij drie keer opgenomen geweest in de psychiatrie. Hij kreeg medicatie maar voor de rest keken ze niet echt naar hem om. Verleden zomer werd hij in het halfweghuis geplaatst. Het leek beter te gaan. Hij had een therapeut waar hij goed mee opschoot. Ik had weer hoop. En nu is hij weg. Ik voel me zo machteloos. Ben ik een slechte moeder geweest? Ik heb gevoel dat ik niet meer geslapen heb sinds hij verdwenen is. Samen met vrienden heb ik posters opgehangen in Harlem. We probeerden het ook in een metrostation maar er kwam onmiddellijk een agent op ons af die zei dat het niet mocht. We bellen naar alle opvangtehuizen voor daklozen. Elke zondag deel ik na het concert posters met foto's van Shawn uit onder de aanwezigen. Je weet nooit..." Ik hoor tranen in haar stem. "Het idee dat ik nu ook nog Shawn zou verliezen, is ondraaglijk.” Maar Marjorie speelt voort. Sabijn en alle andere jazz-liefhebbers: als u naar New York komt, hoop ik dat het u lukt om naar een zondagnamiddagconcert in haar Harlemse flat te gaan. Het is een ervaring om nooit te vergeten. En als de melodie die ze uit haar toetsen tovert niet al te vrolijk klinkt, neem het haar niet kwalijk.

2 maart 2011