"Je maakt een grapje zeker?” zegt een vrouw tegen het koffie-met-veel-melkkleurige meisje dat haar een brochure probeert te overhandigen, "Ik werk voor Merrill Lynch, misschien word ik vandaag afgedankt en jij wil dat ik me een dure auto koop!" Het is middag en ik zit een broodje met kaas te eten in de zon op het plein voor de Winter Garden, een glazen paleis waarin palmbomen groeien. Voor 9/11 zou ik hier op dit uur in de schaduw van de WTC-torens hebben gezeten. Ik blader in de brochure die ik eerder van datzelfde mooie meisje kreeg. Het is een reclame voor Motorexpo, een autoshow die zowel de Winter Garden als het plein ervoor grotendeels in beslag neemt. Volgens de brochure staan hier de allerbeste auto’s ter wereld. De allerduurste ook. Maar wat een dag om er mee uit te pakken. De investeringsbank Lehman Brothers is vanmorgen terziele gegaan en haar concurrent Merrill Lynch ligt in de coma. De beurzen over heel de wereld zijn de afgelopen uren de dieperik ingedoken. Burgemeester Bloomberg beeindigde een kwartier geleden een persconferentie waarin hij ons probeerde gerust te stellen dat New York ook deze crisis zal te boven komen.
De witte, zwarte en zilveren Bentley's, Aston Martins, Bugatti's, Fiskers, Maserati's en Porsches glanzen in de zon. In deftig zwart geklede jonge mannen en vrouwen staan er naast, dapper glimlachend. Het is lunchtijd, normaal krioelt het hier dan van het volk uit de omliggende kantoren. Maar nu is het opvallend rustig. Ook in de restaurants in de Winter Garden zitten er minder klanten dan gewoonlijk. De lawine van catastrofaal economisch nieuws en de schrik om plots zonder werk te zitten, zijn zo te zien niet goed voor de eetlust. Bij wijze van dessert naar peperdure auto's kijken, laat staan kopen, lijkt op een dag zoals vandaag helemaal geen prioriteit. Hoewel. Een lange kale man trekt net een jonge vrouw uit de witte Bentley achter mij. "Kom aan gekke meid", zegt hij, "daar hebben we toch het geld niet voor." Hij neemt haar bij de arm en troont haar vastberaden mee terwijl ze met een verlangende blik over haar schouder naar de Bentley blijft kijken.
Het gemiddelde inkomen in New Yorks financiele bedrijven bedroeg verleden jaar ongeveer 280.000 dollar. Bij Lehman Brothers verdiende de modale werknemer 332.000 dollar. Decadent veel geld dat volgens economen van de stad niet alleen een belangrijke bron was van de fiscale inkomsten van New York maar ook veel volk aan het werk zette in zaken zoals luxe-autobedrijven, restaurants en welness-centra. Stadseconomen hebben berekend dat elke job in Wall Street goed is voor drie andere jobs in en rond de stad. Dit jaar alleen al zijn er 25.000 ontslagen gevallen in Wall Street. Voor het jaar om is zouden er nog eens 20.000 mensen in de financiele sector hun werk verliezen. Misschien meer. Niemand weet het.
Voor ik vertrek, loop ik nog even de marmeren trappen van de Winter Garden op om te kijken naar de werken op Ground Zero. Veel opgeschoten zijn ze niet de laatste weken. Wat maakt het uit. Wie zal er in hemelsnaam die vier kantoortorens vullen die er gaan verrijzen? Merrill Lynch was van plan om er zich te vestigen. Maar nu de Bank of America het zieltogend bedrijf heeft overgenomen zal daar wel niets van in huis komen. De bank heeft net zelf een nieuw kantoorgebouw gezet in de buurt van Times Square. Meer dan de helft van de wolkenkrabbers die in New York sinds 2000 zijn gebouwd waren bestemd voor financiele bedrijven, waaronder het hoofdkwartier van het intussen failliet gegane Bear Sterns en het vandaag overstag gegane Lehman Brothers. De huur- en koopprijzen van kantoren en appartementen in Manhattan moeten nu door het overaanbod wel voelbaar beginnen dalen, zeggen makelaars en stadsplanners. Dat is een schrale troost voor het voetvolk van Lehman dat nu op straat staat. Voor de top van Lehman is er natuurlijk geen probleem. Ceo Richard Fuld betaalde zichzelf vorig jaar 45 miljoen dollar, of 17.000 dollar per uur. Geen slecht loon om een bedrijf in de grond te boren.
Je zou er sympathie van krijgen voor de durvers die het geld proberen pakken voor bankiers als Fuld het verkwist hebben. Dit jaar zijn er al 268 bankovervallen gepleegd in New York. Dat zijn er al 85 meer dan in dezelfde periode vorig jaar. Zes kantoren werden dit jaar al drie keer overvallen. Het record van een filiaal van de Wachovia-bank bij Columbus Circle, dat vorig jaar vier keer overvallers over de vloer kreeg, is nog niet gebroken. Van de 268 overvallen dit jaar werden er slechts 23 met wapens gepleegd. In de andere gevallen deden de overvallers niet meer dan een briefje onder de neus van de loketbediende schuiven. Twee vrouwen, zussen, gebruikten zelfs hun kinderen om het briefje af te geven. Met het geld kochten ze zich een flat-screen tv. Volgens de politie zijn de overvallers doorgaans mannen die op hun eentje werken. De hoogste buit vorig jaar was100.000 dollar maar het gemiddelde bedroeg slechts een schrale 4.800 dollar. Vorig jaar werd 63 procent van de daders aangehouden. De grote bankrovers zoals Richard Fuld gaan natuurlijk vrijuit.
19 september 2008