Vaak krijg ik emails van mensen die naar New York komen en me vragen of ik “originele tips” voor hen heb. Hier is er een: neem de metro in Manhattan naar Queensboro Plaza in Queens, stap daar op bus Q101 en rij mee tot aan de eindhalte. U bent er bijna als u een hoge brug nadert. Links van u is er een grote waterzuiveringsinstallatie en rechts ziet u de vliegtuigen die opstijgen van La Guardia Airport. Op deze brug hebt u een uniek zicht op de East River en de skyline van Manhattan. De brug gaat naar een eiland, omringd met een hoge afsluiting en prikkeldraad. “Last stop”. Alle passagiers stappen uit. U kunt dat ook doen maar vraag aan de buschauffeur wanneer de volgende bus vertrekt. Dat kan even duren. Uw medepassagiers, waaronder opvallend veel sexy geklede vrouwen met kinderen, zullen hier minstens vijf uren zoet zijn. Ze komen gevangenen bezoeken en de controle alleen al neemt veel tijd in beslag. U bent op Rikers Island, het grootste gevangeniscomplex van de VS. Momenteel zijn er 12.500 gedetineerden. Ze hebben recht op drie bezoekjes per week van telkens een uur, maximum drie bezoekers tegelijk. Rikers Island is een ‘city jail’ of stadsgevangenis. Op de bussen die gevangenen vervoeren staat “New York’s Boldest” –‘New Yorks stoutmoedigsten’. In tegenstelling tot wat sommigen beweren, slaat dat niet op de gevangenen maar op de cipiers. De NewYorkse politie noemt zich ‘New York’s finest’, de brandweerlui zijn ‘New York’s bravest’, dus moesten hun rivalen de cipiers ook een eretitel hebben. Naast Rikers Island bewaken ‘New York’s boldest’ nog enkele kleinere stadsgevangenissen. Eind februari telde New York 13.800 gevangenen. Dat was duizend meer dan op 1 januari. De ongewoon milde winter zou daar voor iets tussen zitten. Zacht weer lokt meer mensen op straat, waar meer verleidingen lokken die tot arrestaties kunnen leiden. Vertragingen in de rechtbanken zou een andere reden zijn. 13.800 gevangenen valt al bij al mee. In 1992, New Yorks donkerste jaar wat misdaad betreft, waren er 21.448 gedetineerden. In die tijd kwam ik vaak langs de “Brooklyn House of Detention”, een tien verdiepingen tellende mastodont achter een hoge prikkeldraad-afsluiting. Er zaten 760 gevangenen, de maximum capaciteit. De gevangenis lag in het midden van een woonbuurt vlakbij een knooppunt van metrolijnen, handiger gelegen voor bezoekers dan Rikers Island. In 2003 werd het Brooklyn House of Detention gesloten. Er waren niet genoeg misdadigers meer om de cellen te vullen. Actiegroepen hadden jaren tevergeefs actie gevoerd om de gevangenis te sluiten en plots had het probleem zichzelf opgelost. De buurtgroepen wilden dat de gevangenis zou omgebouwd worden tot een wooncomplex maar dat weigerde de stad. Vastgoedprijzen in de buurt swingden de pan uit maar het sombere gebouw bleef leegstaan.
Deze week onthulde de stad wat ze ermee wil aanvangen. Het gebouw wordt…een gevangenis! Met plaats voor twee keer zoveel gedetineerden als vroeger. Maar de buurt zal er niets van merken, zeggen ze bij de stad, want op het gelijkvloers van het gebouw komt er een winkelcentrum. Kan het nog Amerikaanser? Het grapje zal 240 miljoen dollar kosten. We moeten wel, zegt de stad. Stijgt de gevangenisbevolking in de komende twee maanden weer met 1000 dan zullen er cellen te kort zijn. Bovendien is een boot in de Bronx waar 800 gevangenen in ondergebracht zijn, dringend aan herstellingen toe.
Vorig jaar werden er 540 New Yorkers vermoord, ruim vier keer minder dan in 1990. “Hoeveel kan de misdaad nog dalen?” vroeg burgemeester Bloomberg in zijn ‘State of the City’-speech in januari. Zijn antwoord: “Niemand weet het maar we zullen het uitzoeken.” De nieuwe gevangenis in Brooklyn is volgens Bloomberg deel van die zoektocht, hoe kan je er dan tegen zijn? Het idee om de gevangenis te combineren met winkels komt van de buurtgroepen zelf. Het was hun alternatief voorstel, toen bleek dat de stad niet wou wijken. Samen met architectuur-studenten bedachten ze een plan voor het gebouw waarin niet alleen cellen maar ook flats, winkels en restaurants zouden komen. De stad heeft maar een klein deeltje van hun voorstel behouden, als zoethoudertje. Er wordt al druk gespeculeerd welke zaken er onder de cellen komen. Een bank? Een bakker die broden met vijlen in bakt? Een slotenmaker? Een ‘jail gift shop?
Zelf zou ik een stuk gevangenis tot hotel ombouwen. ‘Hotel Jail’. Ik zou een aantal cellen, min de tralies en gewapende bewakers maar voor de rest even minimalistisch ingericht, aan toeristen verhuren. Omdat er toch een centrale keuken zou zijn, zouden ze kunnen mee eten uit wat de gevangenispot schaft. Een gemiddelde hotelkamer in New York kost 230 dollar per nacht. Een gevangene kost de stad jaarlijks 60.000 dollar. Dat komt op een 164 dollar per nacht. Ik zou toeristen niet meer aanrekenen. Het hotel zou elke nacht volgeboekt zijn.
15 maart 2006