"New Yorkers zijn vriendelijker dan ik verwacht had", zeggen bezoekers me vaak. Ik ben telkens blij dat te horen. Maar onvermijdelijk hoor ik ook wel eens verhalen die me plaatsvervangende gêne doen voelen. Zo vertelde een Belgische toeriste me dat ze vorige zomer een kamer met een tweepersoonsbed had geboekt maar in plaats daarvan in een klein éénpersoonskamertje werd gestopt. Klagen aan de balie hielp niet. De receptionist verexcuseerde zich zelfs niet. Het hotel was volzet. "We sliepen slecht maar begin in zo'n grote stad eens een ander hotel te zoeken", kloeg ze. Een andere toeriste had in diezelfde periode een tafel voor zes geboekt in een trendy restaurant in het Meatpacking District. “Twee van mijn vrienden hadden vertraging met het vliegtuig. Ik belde naar het restaurant om te verwittigen dat we slechts met vier zouden komen en kreeg als antwoord dat we dan geen tafel kregen." Wacht maar”, troostte ik haar, “er komen nog tijden dat ze zullen smeken om klanten”. Ik had geen idee dat die tijden er zo snel zouden zijn. In een half jaar is er veel veranderd in de grote appel. De hotelprijzen, die in de voorbije zes jaar met gemiddeld 65 procent stegen, gaan nu in dalende lijn. "Onze boekingen zijn gedaald met 10 tot 15 procent", zei de Belgische manager van twee New Yorkse hotels me, "en onze restaurants zijn enkel nog 's avonds open." Zelfs de meest snobistische restaurants waar men tot voor kort de moeite niet nam om de telefoon te beantwoorden en waar het maanden duurde voor een klant een tafel kon bemachtigen, hebben door de krisis betere manieren geleerd . "Bent u onlangs omhelsd door een restaurant?" zo begon een New York Times artikel enkele dagen geleden. Er stond een foto bij van drie beroemde NewYorkse chefs die als ordinaire sandwichmannen een reclamebord op de buik droegen. De teksten logen er niet om. "Have I got a table for you!" zei het eerste. "Nicest waiters in town!" zei het andere. "You won't believe our deals!" stond op het derde. Veel dure restaurants hebben hun omzet op enkele korte maanden met 10 tot 15 procent zien dalen. Dat lijkt misschien niet zo veel maar voor heel wat restaurants is het het verschil tussen winst en verlies. Hoewel er nog elke week nieuwe restaurants openen, sluiten er andere aan de lopende band. Gevolg: het personeel is vriendelijker geworden en zelfs de betere restaurants proberen elkaar de loef af te steken met reclame-aanbiedingen zoals goede wijn aan halve prijs en degustatie-menus die plots 60 dollar minder kosten. In stijve old money- restaurants steekt het plots zo nauw niet meer. In de 21 Club hoeven mannen voor het eerst in het 75-jarig bestaan van het restaurant geen das meer te dragen. Het restaurant biedt nu zelfs gratis parking aan. Een restaurant in Chicago, Everest, gaat nog een stapje verder. Klanten die zich op minder dan 25 kilometer afstand bevinden, kunnen zich voor 15 dollar laten afhalen met een limousine.
Het zijn niet alleen de hotels en restaurants die een toontje lager moeten zingen. "Ik kan niet geloven hoeveel winkels er leeg staan op Madison Avenue", zei gisteren nog een Gentse die naar de etalages was gaan kijken in een van de duurste winkelstraten ter wereld. Ze had gelijk. Ik telde er onlangs zelf meer dan twintig potdichte winkels. Om een of andere reden verkopen tafelkleden van 3.500 dollar, lakens van 2.500 dollar en sandalen van 1.600 dollar de laatste maanden niet meer zo goed. Voor de winkeliers heeft de donkere wolk toch een zilveren randje: aan de duizelingwekkende prijsstijging van winkelruimte is eindelijk een einde gekomen. Dat kon ook niet blijven duren. In 1998 kostte een vierkante meter winkelruimte op Madison Avenue nog 5290 dollar, vandaag gemiddeld 13.455 dollar. Een winkelier moet heel wat luxe-goederen verpatsen om er zijn huur te kunnen betalen maar de verkoop van veel luxe-merken is de laatste maanden met 25 tot 35 procent gezakt. Winkelpand-eigenaars die hun huren de laatste jaren soms ineens met 300 procent durfden verhogen, houden zich nu in, uit schrik om de kip die hun gouden eieren legt de nek te breken. Sommigen hebben zelfs hun huurprijzen verlaagd, wat een half jaar geleden nog ondenkbaar leek. De crisis lijkt ook wat verlichting te brengen voor de miljoenen New Yorkers die in huurflats wonen. Voor een éénslaapkamer-flatje betalen ze nu 6 procent minder dan een jaar geleden. Maar aan Belgische kennissen die overwegen om een flat te kopen in New York, gaf ik de raad om te wachten. Het einde van de prijsdaling is nog lang niet in zicht.
Wie zich kan afvragen wanneer het het beste moment is om een flat te kopen in New York heeft natuurlijk een luxe-probleem. Net als mensen die zich interesseren in de prijzen van hotelkamers en restaurants. De krisis grijpt veel dieper. "We gaan 400.000 jobs creeeren in New York", beloofde burgemeester Bloomberg onlangs. Het zal nodig zijn. In de week waarin hij zijn speech gaf, kregen 50.000 New Yorkers voor de laatste keer hun werkloosheidsuitkering omdat de maximale termijn van elf maanden was verstreken. Ze moeten nu overleven met ze aan bijstand kunnen lospeuteren. Velen van hen zijn daklozen in de maak. Zes procent of zelfs meer huurvermindering komt voor hun gezinnen te laat.
11 februari 2009