Terwijl we genieten van een ouderwetse zondagse Belgische maaltijd - spinaziesoep, kip met appelmoes, aardappelpuree en chocoladepudding na- gaat het gesprek over eten.

"Ik ga één keer per week boodschappen doen in Whole Foods", zegt een vriendin, "Voor ik vertrek, maak ik een menu voor heel de week. Ik hou me strikt aan een budget van 200 dollar". Dat ze in Whole Foods gedisciplineerd winkelt, verbaast me niet. De keten van natuurvoeding is allesbehalve goedkoop. Als ze er 200 dollar per week uitgeeft, komt dat neer op een rekening van 9600 dollar per jaar om haar gezin van drie te voeden. Veel New Yorkers kunnen er enkel van dromen om zoveel aan voedsel uit te geven. Arme mensen winkelen niet in Whole Foods.

Arm ben je hier officieel als je jaarinkomen onder de ‘armoedegrens’ valt. Voor een gezin van drie bedraagt die 18.310 dollar. Dat zou betekenen dat je niet arm bent als je meer verdient. Fout, zegt de groep Wider Opportunities for Women, die een onderzoek liet uitvoeren over de levenskosten. Haar conclusie: een gezin van de drie heeft drie keer zoveel nodig om zijn kosten te dekken. Daarin is inbegrepen sparen voor pensioen en voor hoger onderwijs voor de kinderen. Dat laatste is geen luxe. “Ik vrees dat diegenen zonder hoger onderwijs deel gaan zijn van het structurele werkloosheidsverhaal”, zegt econoom Cliff Waldman. Een jaar hoger onderwijs kost gemiddeld ruim 27.000 dollar.

Sparen is er ook voor veel Amerikanen boven de armoedegrens niet meer bij. Vandaag het hoofd boven water houden is al moeilijk genoeg. In een gezin in mijn buurt werken beide ouders. Hij verdient 12 dollar per uur, zij 14,50, twee keer zoveel als het minimumloon. Ze hebben drie kinderen. ’s Zaterdags schuiven ze aan in de rij voor de voedselbedeling. Sparen lukt hen niet. Volgens Aine Duggan van de Food Bank For New York City duurt het nog geen drie maanden eer een gezin dat een jaarinkomen van minder dan 25 000 dollar had en dat inkomen kwijtraakte, honger lijdt. In het dikste land ter wereld gaan velen zonder eten naar bed.

Het modale loon in de VS bedroeg in 2009 40.711 dollar. Niet genoeg, volgens de hierboven vermelde studie, om een gezin van drie te onderhouden. Dank zij dubbele inkomens wippen veel gezinnen boven de 57.756 dollar die volgens het onderzoek daartoe vereist zijn. Vele andere niet. Het modale loon wordt omhoog getrokken door de superhoge salarissen van kaderpersoneel. De helft van de loonmassa gaat naar 10 procent van de gesalarieerden. In de hedge fund- sector verdienden 25 managers vorig jaar samen 22,06 miljard dollar. Dat is meer dan wat een half miljoen Amerikanen die het modale loon trekken samen verdienden. “De ongelijkheid steekt de ogen uit”, oppert een van mijn gasten. "Ik zit avond na avond te kijken naar het nieuws over de opstanden in de Arabische landen terwijl ik me afvraag waarom de mensen hier niet massaal op straat komen".

Een andere, die zelf in Belgie een hele poos zonder werk zat, vraagt hoelang Amerikaanse werklozen een uitkering krijgen. Het antwoord is 99 weken. Dat is langer dan ooit maar te kort voor miljoenen “99-ers” die de limiet bereikt hebben. De economie groeit weer maar doet dat met 8 miljoen werknemers minder dan voor de krisis. Hoe diegenen die geen werk vinden en geen uitkering meer krijgen overleven is me een raadsel. Er is veel filantropie, er zijn pleisters zoals de voedselbonnen voor de armen (New York gaf er vorig jaar 1,9 miljard dollar aan uit, 39 procent meer dan het jaar voordien), er is de informele economie. Maar toch. Terwijl de media hun schijnwerpers elders richten, groeien de armoede en onvrede. Je merkt het bijvoorbeeld aan de commentaren op een blog van de Wall Street Journal. “Er zijn nu velen zoals ik die het gevoel hebben dat de machtigen en de rijken ons beletten te overleven”, schrijft een anonieme werkloze, “als deze epidemie niet spoedig verdwijnt en we meer wanhopig worden zullen er zich groepen organiseren om de rijkdom die je van ons hebt verworven te nemen. Als deze hardvochtige uitbuiting niet stopt zullen we ze beindigen als er genoeg van ons het breekpunt bereiken”. Ik weet niet hoe representatief die blogger is. Zeker is, zo kan het niet doorgaan.

6 april 2011