New York lijkt tegenwoordig vergeven van de ratten. Meer en meer mensen klagen er over en de stad geeft toe dat het een groeiend probleem is. Zelf ben ik, alleen al tussen kerst en nieuw, een stuk of tien weldoorvoede exemplaren tegengekomen. Twee daarvan zag ik in de metro. Nu is het wel niet ongewoon om ratten schichtig te zien wegschieten in de subway-tunnels maar dit duo deed iets wat ik ratten nog nooit heb zien doen: ontspannen ravotten, voor de lol achter elkaar zitten zoals de eekhoorntjes in mijn tuintje. De volgende avond deed een rat me schrikken door vlak voor mijn wiel te rennen toen ik door het verlaten Battery Park fietste. En op de zonnige laatste namiddag van 2007 kwam ik een hele troep tegen in City Hall Park, een keurig onderhouden parkje aan de voet van het stadhuis. Mij moet je niet meer wijs maken dat ratten schuwe nachtdieren zijn. Een van de beestjes zat op zijn achterpoten met zijn snuitje in de lucht te snuffelen bij de voeten van een man die ze met een poker-face bekeek terwijl hij een sandwich at. Een andere tippelde op de rand van een vuilnisbak vlakbij. De rest dribbelde in en uit het struikgewas. Dit is nochtans een mooi gerestaureerd park waar veel toeristen passeren op weg van of naar de Brooklyn Bridge. Op een recente persconferentie legde de schepen van Parken en Recreatie uit waarom het park een rattenparadijs is geworden. Onder het stadhuis, in een in onbruik geraakt metro-station en in een ingewikkeld kluwen van tunnels, riolen en gas-, telefoon- en electriciteitsleidingen, is er een ware rattenstad. Maar de vele bouwprojecten rond City Hall Park, waaronder de werken aan het nieuwe World Trade Center, hebben massa’s ratten uit hun onderaardse schuilplaatsen verdreven. In het park komen ze gemakkelijk aan de kost. Veel mensen uit de omliggende kantoren komen in de groene oase lunchen. De resten die ze achterlaten zijn een goedgevulde rattensupermarkt. De parkdienst heeft al van alles geprobeerd. Ze heeft een groot deel van de klimop in het park verwijderd omdat de ratten er zich graag in schuil houden. Ze verving de open vuilnisbakken met een soort waar ratten niet in kunnen. Ze stuurt elke namiddag een schoonmaakploeg naar het park. Begin december werd zelfs een officiele rattenvanger aangesteld die de rattenbestrijding over heel de stad moet coordineren.
Wat ook niet helpt zijn de zachte winters van de laatste jaren. Vroeger kwamen er tenminste elke winter nog een flink aantal ratten elke om door de bittere vrieskou. Op 31 december, toen ik de ratten in City Hall Park zag, was het 14 graden in de zon. Vandaag, drie dagen later, is het kwik dan toch ineens gedaald tot -10 . Daar zullen in de komende dagen dan weer veel New Yorkse garagisten blij mee zijn want dat betekent dat ze auto's zullen mogen herstellen waar ratten in zijn gaan schuilen tegen de kou. Om de tijd te doden knabbelen ze aan de kabels. Ratten moeten voortdurend knagen om hun hoektanden te slijten, anders zouden die in hun gehemelte groeien. Plastiek vinden ze onweerstaanbaar.
De verhoogde zichtbaarheid van de ratten is slecht nieuws voor de stadsduiven. Een gemeenteraadslid van Brooklyn stelde in november voor om boetes van 1000 dollar uit te delen aan New Yorkers die duiven voeren, omdat het eten ratten zou aantrekken. Voor de duiven moeten we geen traan laten vond de man, want het zijn vieze "ratten met vleugels" die de boel onderkakken en besmettelijke ziekten verspreiden. Pogingen om duiven te verdrijven hadden tot hier toe weinig sukses. In Bryant Park werden haviken ingezet maar dat werd stopgezet toen bleek dat die niet alleen duiven maar ook de chihuahua’s van rijke omwonenden aanvielen. Het anti-duivenoffensief lokte eind november een betoging uit voor het stadhuis. Die trok heel wat volk want New York telt niet een maar twee organisaties die zich inzetten voor de stadsduiven. De voorzitster van de grootste, de New York Bird Club, heet Anne Dove (‘Anne Duif’). Ze heette vroeger Kugelmas maar liet haar naam veranderen om haar overleden duif te eren.
Van ratten en duiven is het maar een poezenstapje naar een derde omstreden diergroep in New York: de illegale arbeiders onder onze katten. Ze hebben zelfs hun eigen website: workingclasscats.com. Het is niet ongewoon om in een New Yorkse winkel of restaurant een kat te zien maar toch zijn ze er officieel verboden. Tegelijk weet iedereen dat katten enthousiaste en hardnekkige rattenvangers zijn en veel efficienter dan gif. New Yorkse middenstanders staan dus voor een dilemma. Als ze herhaaldelijk betrapt worden op de aanwezigheid van een kat in hun zaak riskeren ze boetes van meer dan 2000 dollar. Maar als er herhaaldelijk rattekeutels in hun zaak worden aangetroffen, is de boete minstens even hoog. Als ze voor de kat kiezen, besparen ze zich tenminste de schade die de ratten anders elke nacht aan hun voorraad zouden veroorzaken. En geen klant die zich aan een kat stoort. Maar owee, als iemand een rat ziet! Not good for business. Het kan dan ook griezelig zijn. Kijk maar eens naar dit tv-nieuwsclipje op YouTube (http://youtube.com/watch?v=qvLDFtaL5HI&feature=related) over een ratteninvasie in een fastfood-restaurant in Greenwich Village.
5 januari 2008