Halftien, zaterdagochtend. Veel New Yorkse straten zijn nog aan het wakker worden maar op Times Square is het al heel druk. De restaurants zitten vol ontbijtende toeristen. In de speelgoedwinkel Toys-?-Us staat een lange rij kinderen aan te schuiven voor een ritje op het reuzerad. Vanuit de M&M’s-winkel, een drie verdiepingen-tellend snoeppaleis, waait een mierzoete geur naar buiten. Ook hier staan kinderen in de rij. Dit keer om plastiek zakjes te vullen met de kleurige snoepjes die ze dan naar de kassa mogen brengen. Naast snoep verkoopt de winkel kussens, dekens, sjalen, t-shirts, borden, wekkers, schaakborden, rugzakjes, pijama’s en honderden andere waren bedrukt met het M&M's-logo. Ik check hier en daar een label. Op alles staat "Made in China". Hoeveel van de arbeiders die deze absurde berg van nutteloze en dure rommel maakten, zijn in de laatste maanden afgedankt?
Gisteren was het 'Black Friday', de dag na het familiefeest van ‘Thanksgiving’ die traditioneel het eindejaars- koopseizoen inluidt. Financiele crisis of niet, de Amerikaanse consument gaf 3 procent meer uit dan op de vorige Black Friday. Ze werden dan ook verleid met ongewoon grote kortingen. In New York was het niet anders maar toch waren de verkoopcijfers hier 5 procent lager dan in 2007. Bij M&M’s kunnen ze niet klagen, te oordelen aan de drukte bij de kassa's. Vijf procent minder dan vorig jaar is nog altijd heel veel. Want een jaar geleden zat de consumptiedrift in New York nog in de stratosfeer. Iedereen leek te gokken dat het zo zou blijven doorgaan, de Broadway-theaters die ik hier passeer inbegrepen. Ik ben nu op het eeuwig drukke driehoekig pleintje in het centrum van Times Square. Ik klim er op een kunstwerk dat er deze zomer is neergezet: een brede rode trap van een twintigtal treden die naar niets leidt. Boven heb ik een goed zicht op twee lange rijen goed ingeduffelde mensen. Ik schat dat ze met minstens 500 zijn. Ze zijn aan het aanschuiven voor het TKTS-kantoortje waar afgeprijste kaartjes voor Broadway- shows worden verkocht. Terug beneden hoor ik een Franse vrouw tevreden zeggen dat ze "slechts" een uur in de rij heeft gestaan. Op een bord naast het loket staat een lijst van de shows die vandaag nog plaatsen hebben voor hun matinee- en avondvoorstellingen. Het zijn er minstens dertig. Dat zou vorig jaar rond deze tijd niet het geval zijn geweest. Zelfs bekende shows zoals "Mama Mia", "Shrek", "Grease", "Mary Poppins", "Stomp", "Chicago", "Hairspray" en "Gypsy" geven 50 procent korting. Dat komt nog altijd op 60 tot 70 dollar per persoon. Ook "The New Mel Brooks Musical Young Frankenstein" is in afslag. Die show is van hoog gevallen. Toen hij een jaar geleden in premiere ging, kostten de beste plaatsen 450 dollar en de goedkoopste 120. Nooit had een Broadway-theater zoveel geld durven vragen. De investeerders hoopten het succes te overtreffen van "The Producers", het vorig Mel Brooks-stuk dat 6 jaar op Broadway liep. Met ‘The Producers’ hadden ze na acht maanden al hun geld terug maar "Young Frankenstein" zit na een jaar nog steeds in het rood, het slachtoffer van hebzucht en een onzeker economisch klimaat. Enkele dagen geleden hoorde ik dat de show wordt opgedoekt op 4 januari. Diezelfde dag kondigen nog drie andere Broadway-shows aan dat ze er mee ophouden.
Welcome to Charmin", zegt een breed glimlachende zwarte jongen als ik later verder wandel langs Broadway. Naast hem staat een eveneens zwart meisje in een wit plastiek kostuum dat een toilet voorstelt. De opengeklapte pot hangt ter hoogte van haar buik. "Please use our free restrooms upstairs", zegt ze, ook met een grote glimlach. De lange roltrap waar ze naar wijst, werkt niet. Boven staat weer een zwart meisje dat "Welcome to Charmin" zegt. Ik ben beland in een reclamespot voor wc-papier waarin alle figuranten zwart zijn. Een jongen (ja, ook zwart) neemt me bij de arm. "Ik hoop dat u naar het toilet moet", zegt hij. "Absoluut", zeg ik. "Fantastisch", zegt hij. Hij leidt me naar een kamer met deuren die genummerd zijn van 1 tot 19. Een andere jongen neemt mij daar van hem over. "Volgt u mij aub", zegt hij. Hij zwaait de deur van toilet nummer acht open. Hij inspecteert het even. "Ziet er goed uit", zegt hij. Het kamertje is inderdaad kraaknet. "Neem uw tijd", zegt hij. "You're so gentle and yet so strong, I know our relationship is meant to go on", zingt een mannenstem door de luidspreker, "Charmin! Charmin! Where the going is always good!" Ik tuimel bijna van de pot van het lachen. Na het toiletbezoek gaat het charme-offensief verder. Er is een podium waar een meisje me uitnodigt om de danspasjes te leren uit het Charmin-reclamespotje dat op verschillende video-schermen te zien is. Naast het podium is er een speelhoek met een glijbaan en daarvoor een zithoek waar volwassenen druk kerstkaartjes aan het schrijven zijn. Een Charmin-meisje deelt de kaartjes uit. De postzegels zijn er al opgekleefd. "Neem er maar zoveel als u wil", zegt ze. Op de kaartjes staan twee dikke beertjes die een kerstboom met wc-papier versieren. Op de achterkant is er een coupon waarmee de bestemmeling 50 cent afslag kan krijgen op een pak Charmin toiletpapier. Ik stuur een kaartje naar Tom. Liefst van al zou ik nog een t-shirt voor hem willen kopen in de Charmin souvenir-winkel maar deze die ik wil, is enkel in kindermaten te krijgen. Normaal heb ik het niet voor t-shirts bedrukt met reclame maar voor eentje met een slogan voor wc-papier die zegt "You go boy!" was ik bereid om een uitzondering te maken.
3 december 2008