Mijn buren Sheryl and Joey komen hand in hand afgewandeld terwijl ik mijn hond uitlaat. "Dat is ongewoon om jullie op een weekdagochtend samen tegen te komen", zeg ik. "We hebben net Joan naar school gebracht", vertelt Joey, "we hebben er beiden een dagje verlof voor genomen." Joan is hun zesjarig dochtertje en enig kind. Het is 2 september vandaag. Kleine Joan is een van de meer dan een miljoen kinderen die vandaag in de 1.499 New Yorkse stadsscholen aan het nieuwe schooljaar beginnen. In principe zijn alle stadsscholen gratis maar ze zijn niet allemaal even goed. De bezorgde en zeer betrokken ouders van Joan zijn er in geslaagd om hun kind in een stadschooltje met een heel goede reputatie te plaatsen. Met wat geluk krijgen ze kwaliteit zonder zich in de schulden te hoeven steken. Een andere buurjongen van mij zit op een elitair Jezuieten-college in Manhattan. Dat kost zijn ouders honderden dollars schoolgeld per maand maar zo hopen ze hem binnen enkele jaren een plek te kunnen verzekeren aan een degelijke universiteit. "We zijn al in geen jaren meer op reis geweest", zei zijn moeder me onlangs, "dat zal moeten wachten tot onze zoon is afgestudeerd". Gisteren kreeg ik een mailtje van een vriendin vanuit haar vacantiehuis aan zee. Haar twee kinderen hoeven pas binnen een week naar school. De twee koningskinderen gaan naar New Yorkse privé-scholen. Dat kost hun ouders ruim 50.000 dollar per jaar. Dat is geen drukfout. 50.000 dollar. No problem voor mijn vriendin en haar man. Reizen hoeven ze er niet voor te laten. Ze gingen deze zomer met de kinderen op vacantie naar Canada, met een cruise langs de Griekse eilanden als toemaatje. Verleden week rapporteerde het Census Bureau, dat zo’n dingen telt, dat een vijfde van de actieve stadsbevolking goed was voor meer dan 53 procent van het totale inkomen; het armste vijfde had er amper 3 procent van bijeen gezwoegd. Gelukkig voor deze laatsten dat ze hun kinderen naar de gratis stadscholen kunnen sturen. Ze hebben nog een extra-reden om dat te doen. Wettelijk moeten alle Amerikaanse openbare scholen, dus ook de New Yorkse stadsscholen, een gratis voedzaam ontbijt en lunch voorzien voor alle kinderen uit minderbegoede gezinnen. Leerlingen uit de lagere middenklasse (met een jaarinkomen van maximaal 39.220 dollar voor een gezin van vier) komen in aanmerking voor een gesubsidieerd ontbijt van 30 cent en een lunch van 40 cent.
Vorig jaar kregen Binnenkort zullen de oorlogen in Irak en Afghanistan de Amerikaanse belastingsbetaler al 750 miljard dollar hebben gekost. En het einde is niet in zicht, wie er straks ook de verkiezingen wint. Aan het thuisfront is er elke dag een lawine van slecht economisch nieuws. Ook in het onderwijs. Door bezuinigingen verliezen de scholen voor honderden miljoenen dollar aan overheidssubsidies terwijl hun energie- en andere kosten uit de pan rijzen. Dat dwingt hen om hun uitgaven op allerlei manieren in te perken. Sommige sparen op het busvervoer voor leerlingen. In California en Ohio zijn er schooldistricten die alle busdiensten hebben afgeschaft waardoor duizenden leerlingen nu op eigen houtje in hun school moeten zien te geraken. Ze wonen er soms ver van en openbaar vervoer is er vaak niet. Honderden scholen hebben de schoolweek met een dag ingekort om energiekosten te sparen. Detroit heeft 700 leraars afgedankt, Los Angeles 500 administratieve personeelsleden en Miami honderden schoolpsychologen, poetsers en bewakers. Omdat de voedselprijzen ook fel gestegen zijn hebben vele schoolcafetaria's hun prijzen verhoogd. Intussen stijgt het aantal arme en dakloze leerlingen in heel het land scherp. Vele scholen geven de leerlingen ook steeds langere lijsten van schoolbenodigdheden die hun ouders moeten aanschaffen. Die omvatten, naast de klassiekers zoals potloden, schriften en leerboeken, nu ook zaken als zeep, papieren handdoeken, schoonmaakmiddelen, toilet-papier en ontsmettingsmiddelen. Een kennis wiens dochtertje van vijf naar een stadskleuterschool gaat vertelde me dat ze verondersteld werd om ook 10 dozen vochtige doekjes mee te brengen op de eerste schooldag. "Een doos kan ik nog begrijpen maar mijn kop er af als ik er tien koop", zei ze kwaad. Aan schoolmateriaal alleen al kost een middelbare scholier in New York zijn ouders al 100 dollar of meer. Dan zijn er nog de speciale uitgaven zoals schooluitstappen. Voor de 8,1 procent van de NewYorkers die het met minder dan de helft van het bestaansminimum (iets meer dan 19.000 dollar per jaar voor een gezin van vier) moet rooien, is dat geen lachertje. Ouders klagen dat het zo niet verder kan. Gelijk hebben ze: het principe dat het openbaar onderwijs gratis moet zijn, wordt meer en meer ondergraven . Ook de 80 000 leraars van New York zijn de pieneut. Volgens hun vakbond betalen ze jaarlijks gemiddeld voor 500 dollar schoolmateriaal uit eigen portemonnee. Tot vorig jaar betaalde de stad daar 250 dollar van terug maar door bezuinigingen kan er nu nog slechts 150 dollar per leraar af. 14,9 miljoen Amerikaanse scholieren gratis schoolmaaltijden. Geschat wordt dat hun aantal dit jaar met bijna 300 000 zal groeien.Veel van die kinderen komen uit gezinnen die recent dakloos zijn geworden omdat hun ouders de hypotheekleningen op hun huizen niet meer konden betalen. Van andere zijn de ouders gedeeltelijk of voltijds werkloos geworden door de financiele crisis. Zelfs een luttele 70 cent per dag per kind voor schoolmaaltijden kan in beide situaties te duur worden.
2 september 2008